EU-verpakkingsverordening zorgt voor grote onzekerheid in fruithandel

De nieuwe Europese verpakkingsverordening (PPWR) leidt tot grote rechtsonzekerheid en administratieve lasten in de groente- en fruithandel. Dat stelde Henning Kleinespel van het Duitse Fruchthandelsverband (DFHV) tijdens het Deutsche Obst & Gemüse Kongress.
De PPWR moet de verpakkingswetgeving in de EU harmoniseren, de circulaire economie versterken en de hoeveelheid verpakkingsafval verminderen. Op de doelstellingen op zich valt weinig af te dingen, verklaarde Kleinespel tijdens het congres. Bij de uitvoering blijkt echter nu al hoe groot de uitdagingen voor de handel in groenten en fruit zijn.

Catastrofaal voor AGF handel
“In één woord samengevat: catastrofe”, zo omschreef Kleinespel de ervaringen van de bij het DFHV aangesloten bedrijven tot nu toe. Vooral de grote rechtsonzekerheid zorgt voor problemen. Cruciale vragen zijn deels niet eenduidig geregeld en bovendien bestaan er binnen de EU en in de verschillende schakels van de keten uiteenlopende interpretaties. Dat wordt vooral duidelijk bij de vraag wie voor een verpakking als producent verantwoordelijk is en daarmee onder meer de conformiteitsverklaring moet opstellen.

Nieuwe verplichtingen, hoge tijdsdruk
Sinds de eerste uitvoeringsfase moeten bedrijven onder meer rekening houden met nieuwe etiketterings- en documentatieverplichtingen. Voor elk type verpakking zijn een conformiteitsverklaring* en technische documentatie vereist. Volgens Kleinespel kunnen zelfs wijzigingen aan lijm, folie, etiket of formaat ertoe leiden dat sprake is van een nieuw type verpakking. Bij een groot aantal producten en verpakkingsvarianten zouden zo “duizenden conformiteitsverklaringen” kunnen ontstaan die bedrijven moeten beheren.
Voor de fruithandel maken complexe toeleveringsketens en de hoge tijdsdruk de situatie nog lastiger. Veel kleine telers en verpakkers moeten informatie en documenten aanleveren, maar zijn soms niet opgewassen tegen de eisen. Tegelijkertijd kan verse waar niet wekenlang wachten totdat alle documenten beschikbaar zijn. “We hebben deze documenten meteen nodig”, benadrukte Kleinespel.
Een andere uitdaging is het datamanagement. Momenteel verzamelen veel bedrijven de benodigde gegevens nog handmatig bij hun leveranciers. Bij duizenden mogelijke conformiteitsverklaringen is dat op de lange termijn nauwelijks werkbaar. “Daar moeten we op de een of andere manier automatisering in krijgen”, aldus Kleinespel. Dat geldt ook voor lastminute-wijzigingen in afzetkanalen of het spontaan ompakken van producten – situaties die in de handel in bederfelijke waren tot de dagelijkse praktijk behoren.

Meer voorschriften komen er aan
Bij dit alle komt nog dat er de komende jaren nog verschillende aanvullende eisen van kracht zullen worden. Vanaf 2028 wordt onder meer de composteerbaarheid van bepaalde verpakkingen belangrijker; vanaf 2030 volgen voorschriften voor recycleerbaarheid en het minimale aandeel recyclaat, evenals quota voor herbruikbare transportverpakkingen. Het DFHV is vooral kritisch over het geplande verbod op kunststofverpakkingen voor eenmalig gebruik voor groenten en fruit onder 1,5 kg. Hoewel uitzonderingen zijn voorzien, is voor bedrijven momenteel nog niet betrouwbaar te plannen welke producten daaronder zullen vallen. Dat bemoeilijkt bijvoorbeeld investeringsbeslissingen voor nieuwe verpakkingslijnen.
Ondanks de onzekerheid waarschuwde Kleinespel ervoor het onderwerp voor zich uit te schuiven. De Europese Commissie heeft de lidstaten weliswaar opgeroepen tot een marktgerichte handhaving, waarbij in eerste instantie aanwijzingen en corrigerende maatregelen in plaats van sancties centraal moeten staan. Dat betekent echter niet dat bedrijven niets hoeven te doen: “We moeten hiermee aan de slag. We moeten laten zien dat we ons inspannen.”

*conformiteitsverklaring
Een conformiteitsverklaring (vaak EU-conformiteitsverklaring of Declaration of Conformity) is een officieel document waarin de fabrikant (of een gemachtigde importeur) onder eigen verantwoordelijkheid verklaart dat een product voldoet aan alle toepasselijke Europese wetgeving, richtlijnen en veiligheidseisen.